Evi Pantazi

ΠΛΑΤΩΝ ΜΥΘΟΙ (ΜΕΡΟΣ Β)

» ΤΟ ΔΑXΤΥΛΙΔΙ ΤΟΥ ΓΥΓΗ «

Ο Πλάτωνας, στο β’ βιβλίο της «Πολιτείας» του και με το στόμα του Γλαύκωνα επινοεί ένα μύθο:

Ένας βοσκός του βασιλιά της Λυδίας, ονόματι Γύγης, την ώρα που έβοσκε τα πρόβατα του άρχοντα του, έπιασε μια φοβερή καταιγίδα και έγινε τόσο δυνατός σεισμός, ώστε άνοιξε η γη κάτω από τα πόδια του. Αυτός από περιέργεια, κατέβηκε στο χάσμα που δημιουργήθηκε, και εκεί μέσα στα σπλάχνα της γης, είδε ένα μεγάλο χάλκινο κούφιο άλογο. Από κάποια ανοίγματα στα πλευρά του, κοίταξε μέσα του και βλέπει, ότι εκεί ήταν ξαπλωμένος ένας νεκρός με διαστάσεις σχεδόν γιγάντιες. Και το σημαντικότερο, φορούσε στο χέρι του ένα χρυσο δαχτυλίδι. Ο Γύγης το πήρε και ανέβηκε πάλι στην επιφάνεια.
Όταν κατόπιν μαζεύτηκαν οι βοσκοί, όπως το συνήθιζαν κάθε μήνα, να δώσουν αναφορά στον βασιλιά για τα κοπάδια του, ήρθε και αυτός φορώντας το δακτυλίδι. Καθώς λοιπόν καθόταν με τους άλλους, έτυχε να στρέψει την πέτρα του δαχτυλιδιού προς το σώμα του και αμέσως έγινε άφαντος στους άλλους, που βρίσκονταν εκεί, και άρχισαν να μιλούν γι’αυτόν σαν να ήταν φευγάτος.
Εκείνος παραξενεύτηκε και ψηλαφιτά γύρισε πάλι το δαχτυλίδι προς το έξω μέρος, και αμέσως έγινε φανερός.
Και αφού το παρατήρησε αυτό, έκανε κι’αλλες δοκιμές με το δαχτυλίδι, για να διαπιστώσει αν στα αλήθεια έχει μια τέτοια δύναμη, και του συνέβαινε το ίδιο: όταν το στρέφει από την μέσα μεριά να χάνεται από τα μάτια των άλλων, και όταν προς τα έξω να παρουσιάζεται πάλι.
Αφού σιγουρεύτηκε, αμέσως βάλθηκε, και τα κατάφερε, να τον στείλουν κι’αυτόν με τους μαντατοφόρους που πήγαιναν στον βασιλιά. Μπήκε στο παλάτι, κατέκτησε την βασίλισσα και με την βοήθεια της, ρίχτηκε πάνω στον βασιλιά, τον σκότωσε, και μ’αυτόν τον τρόπο ανέβηκε στο θρόνο.

– ΓΛΑΥΚΩΝ «Λοιπόν, ας πούμε ότι μπορούμε να κάνουμε δυο δαχτυλίδια σαν αυτό, και το ένα το δίναμε να το φορέσει στο χέρι του ο δίκαιος, το άλλο ο άδικος, ποιος τοτε θα στεκόταν τόσο τίμιος-διαμάντι σωστό-ώστε να μείνει πιστός στη δικαιοσύνη και να συγκρατηθεί και να μην απλώσει χέρι στα ξένα πράγματα-ούτε καν να τ’αγγίξει-την ώρα που θα του ήταν εύκολο και να πάρει από την αγορά ότι θέλει άφοβα, και μπαίνοντας στα σπίτια να πλαγιάζει μ’όποιο πρόσωπο θέλει, και να σκοτώνει, και να σπάζει τις αλυσίδες όποιου κατάδικου θέλει, και να κάνει κάθε άλλο-θεός ανάμεσα στους ανθρώπους.
Για να γίνει φανερό, ότι εκείνοι που ασκούν στη ζωή τους την δικαιοσύνη, την ασκούν άθελά τους, επειδή δεν έχουν τη δύναμη να αδικήσουν, ο καλύτερος τρόπος είναι να φανταστούμε μια περίπτωση σαν κι αυτή: να δίναμε στον καθένα απ’αυτούς τους δυο στον δίκαιο και στον άδικο-τη δυνατότητα να κάνει ότι θέλει.