Γοητεία, θέλγητρα και τρόποι καλλωπισμού
Αθάνατες και θνητές
Φίλες και φίλοι μυθολόγοι καλησπέρα,
Την περασμένη Παρασκευή ξεκινήσαμε να εισερχόμαστε στα άδυτα των ωραίων γυναικών της αρχαιότητας με πρώτη τη θεά Ήρα, για να ανακαλύψουμε τόσο τα μυστικά του καλλωπισμού τους, όσο και τα κόλπα και τα θέλγητρα που χρησιμοποιούσαν για να γοητεύσουν το άλλο φύλο ή για να πετύχουν το σκοπό τους.
Η Αφροδίτη ως θεά του έρωτα, της ομορφιάς και της ευχαρίστησης κατέχει το επίκεντρο του ενδιαφέροντος και δικαιολογημένα φέρει τον τίτλο της ομορφότερης θεών και ανθρώπων. Κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί στη δύναμή της εκτός από τρεις ορκισμένες παρθένες θεές την Αθηνά, την Άρτεμη και την Εστία που παρέμειναν άτρωτες.
Σύζυγος του Ήφαιστου, η καλλίπυγος Αφροδίτη, είχε εξωσυζυγική της σχέση με τον Άρη με τον οποίον απέκτησε δύο παιδιά, τον Ίμερο (πόθος) και τον Έρωτα που την συνόδευαν πάντα.
Παράλληλα με αυτούς είχε και άλλες συνοδούς : τις Χάριτες, την Αρμονία, την Ήβη, την Πειθώ και τις Ώρες που την φρόντιζαν και την καλλώπιζαν. Οι τρόποι περιποίησης και καλλωπισμού της περιλαμβάνουν ένα πλούσιο λουτρό και στη συνέχεια επάλειψη με αθάνατο λάδι που η μυρωδιά του ανήκει στους θεούς. Την ίδια διαδικασία λουτρού και φροντίδας βλέπουμε όταν πρόκειται να παρουσιαστεί στο Δία είτε όταν πρόκειται να συναντήσει επίδοξο εραστή.
Κατά τον Ομηρικό Ύμνο γεννήθηκε σε μια ακτή της Πάφου στην Κύπρο. Αφού καλλωπίστηκε με τη βοήθεια των Ωρών που ήταν συνοδοί της, μεταφέρθηκε στον Όλυμπο για να παρουσιαστεί στο Δία.
Σύμφωνα με την εκδοχή του Ησίοδου, η Αφροδίτη γεννήθηκε στα ανοιχτά των Κυθήρων από τον αφρό που δημιούργησαν τα γεννητικά όργανα του Ουρανού πέφτοντας στη θάλασσα μετά τον ακρωτηριασμό του από τον Κρόνο. Με τη βοήθεια του Ζέφυρου αφού πέρασε από τα Κύθηρα όπου στολίστηκε με την προσωνυμία της Ουράνιας Αφροδίτης ταξίδεψε μέχρι την Πάφο, όπου υπήρξε και το πρώτο ιερό της στον ελλαδικό χώρο.
Στην Ιλιάδα αναφέρεται από τον Όμηρο ως «Κυθέρεια θεά του έρωτα τροφός».
Μολαταύτα, ακόμα και εκείνη, η θεά του έρωτα δεν αρκείται μόνο στα φυσικά της προσόντα, την ομορφιά και τη χάρη. Εκτός από τον έρωτα που εμπνέει σε κάθε πλάσμα, διαθέτει και άλλα μυστικά όπλα, μεθόδους και κόλπα.
Θυμηθείτε ότι ακόμα και για να αποκτήσει το γνωστό « μήλο της Έριδος» με τον τίτλο της «Καλλίστης», δελέασε τον Πάρη, τάζοντάς του την ωραία Ελένη. Και φυσικά η ίδια ενέπνευσε τον έρωτα για τον Πάρη στην Ελένη.
Μιλήσαμε ήδη και για την περίφημη ερωτογόνα ζώνη που έφερε επάνω της και που τη δανείστηκε ακόμα και η Ήρα.
Άλλη προσωνυμία της Αφροδίτης ήταν «Μανδραγορίτις» από το φυτό Μανδραγόρας με την ανθρωπόμορφη ρίζα που φημιζόταν για αφροδισιακές ιδιότητες.
Ίδιον της ήταν να παρασύρει τους θεούς σε ερωτικές περιπέτειες για να αποδεικνύει τη δύναμή της και στη συνέχεια τους περιγελούσε. Ο Δίας για να τη συνετίσει της ενεφύσησε έρωτα για ένα θνητό, τον Αγχίση, έναν όμορφο βοσκό της Τροίας. Έτσι η θεά του έρωτα γνώρισε το πάθος και τον πόθο που σκόρπισε στους θνητούς.
Στον ομηρικό ύμνο στην Αφροδίτη περιγράφεται η ερωτική της ιστορία.
Είδε τον Αγχίση στις κορυφές της Ίδης και ήταν ωραίος σαν αθάνατος. Τότε γύρισε στην Πάφο στο ναό της Έκλεισε την πόρτα του ναού και δέχθηκε τις περιποιήσεις των Χαρίτων, οι οποίες αφού την λούζουν και την καλλωπίζουν, στη συνέχεια την ντύνουν με υπέροχα χαριτωμένα φορέματα και τη στολίζουν με τα χρυσαφικά της.
Έτσι πανέτοιμη επιστρέφει στα βουνά της Ίδης στην Τροία. Στο πέρασμά της σκόρπιζε την ερωτική επιθυμία στα ζώα.
Μπήκε στην καλύβα του βοσκού και βρήκε τον Αγχίση μόνο του να παίζει κιθάρα. Στάθηκε μπροστά του σαν μια απλή κοπέλα . Ο Αγχίσης θαμπώθηκε με την ομορφιά της και την προσεγμένη εμφάνιση. Φορούσε ένα κόκκινο χιτώνα που έλαμπε σαν τη φωτιά. Τα στήθη της έλαμπαν λουσμένα κάτω από το φως του φεγγαριού. Ο Αγχίσης ερωτοχτυπήθηκε αλλά δε μπορούσε να πιστέψει ότι ήταν μια απλή θνητή, γιαυτό και τη χαιρέτησε σα θεά και της ζήτησε να τον ευλογήσει και αυτός υποσχέθηκε ότι θα θυσιάζει για χάρη της.
Η θεά τότε του είπε ψέματα ότι είναι μια κοινή θνητή, κόρη ενός βασιλιά της Φρυγίας που μιλά τη γλώσσα των Τρώων. Διαβεβαίωσε ότι την πήρε ο Ερμής, καθώς χόρευε με τις φίλες της και τις νύμφες και την έφερε ως εκεί, λέγοντας της ότι είναι προορισμένη να γίνει γυναίκα του Αγχίση.
Ο Αγχίσης αφού πείστηκε, της απάντησε: «Αν είσαι θνητή προορισμένη για γυναίκα μου, ούτε θεός ούτε άνθρωπος θα με απομακρύνει από εσένα. Και ο ίδιος ο Απόλλωνας να με χτυπήσει με τα βέλη του, εγώ σ’ αγαπώ τώρα κι ας πεθάνω μετά».
Ο βοσκός της έβγαλε τα αστραφτερά κοσμήματα, της έλυσε τη ζώνη και τη γύμνωσε. Τότε πάνω στα κλινοστρώματα που ήταν καλυμμένα με τομάρια από τα κυνήγια του Αγχίση η θεά του έρωτα γνώρισε την ικανοποίηση σαν κοινή θνητή.
Η θεά όμως πριν φύγει, αποκάλυψε στο βοσκό ποια ήταν δείχνοντας του την πραγματική μορφή της και το λαμπερό κάλλος. Ο Αγχίσης όταν είδε τα όμορφα μάτια της τρόμαξε Γύρισε το πρόσωπό τους και την ικέτεψε. Κανείς θνητός δεν έχει καλή μοίρα, αν δει τη θεά γυμνή ή αν κοιμηθεί μαζί της.
Από αυτόν τον έρωτα γεννήθηκε ο Αινείας που ο πατέρας του δεν είχε δικαίωμα να αποκαλύψει το όνομα της μάνας του. Λένε ότι έμεινε ανάπηρος από αστραπή καθώς κάποτε παρασύρθηκε και καυχήθηκε, άλλοι λένε πως τυφλώθηκε επειδή είδε τη θεά γυμνή.
Η μυθολογία μας φυσικά δεν διηγείται όλες αυτές τις περιπέτειες της θεάς και τις σχέσεις της με τον Ήφαιστο και τον Άρη άνευ λόγου ούτε προς αναψυχή.
Τόσο στον Πλατωνικό Τίμαιο όσο και στο «Εις τας Πλάτωνος Πολιτείας Υπόμνημα» του Πρόκλου, μπορούμε να πληροφορηθούμε για τον αποσυμβολισμό αυτών των σχέσεων και το φιλοσοφικό τους υπόβαθρο, με το οποίο δεν θα ασχοληθούμε σε αυτή την ανάρτηση.
Ένα είναι σίγουρο ότι ακόμα και αυτή η θεά του έρωτα η αφρογέννητη, η καλλίπυγος, η αναδυόμενη, η χρυσή, «η Πάνδημη» ή « η Κυρία», όπως ονομαζόταν στη Σπάρτη, ήταν και δολοπλόκος κατά τη Σαπφώ και χρησιμοποιούσε θέλγητρα, ψέματα και πονηρά κόλπα για να ικανοποιήσει τις επιθυμίες της και το στόχο της.
Φίλες και φίλοι την ερχομένη Παρασκευή θα δούμε αναλυτικά το θέμα του λουτρού στην αρχαιότητα.
Ώς τότε να περνάτε καλά!
Ύμνος προς την Αφροδίτη
Ποικιλόθρον᾽ ὰθάνατ᾽ ᾽Αφρόδιτα,
παῖ Δίος, δολόπλοκε, λίσσομαί σε,
μή μ᾽ ἄσαισι μήτ᾽ ὀνίαισι δάμνα,
πότνια, θῦμον·
ἀλλά τυίδ᾽ ἔλθ᾽, αἴ ποτα κἀτέρωτα
τᾶς ἔμας αὔδας αἴοισα πήλοι
ἔκλυες, πάτρος δὲ δόμον λίποισα
χρύσιον ἦλθες
ἄρμ᾽ ὐπασδεύξαισα· κάλοι δέ σ᾽ ἆγον
ὤκεες στροῦθοι περὶ γᾶς μελαίνας
πύκνα δίννεντες πτέῤ ἀπ᾽ ὠράνω αἴθε-
ρος διὰ μέσσω,
αῖψα δ᾽ ἐξίκοντο· σὺ δ᾽, ὦ μάκαιρα,
μειδιάσαισ᾽ ἀθανάτῳ προσώπῳ
ἤρἐ ὄττι δηὖτε πέπονθα κὤττι
δηὖτε κάλημι,
κὤττι μοι μάλιστα θέλω γένεσθαι
μαινόλᾳ θύμῳ· «τίνα δηὖτε πείθω
μαῖς ἄγην ἐς σὰν φιλότατα ;τίς σ’, ὦ
Ψάπφ᾽, ἀδίκηει;
καὶ γάρ αἰ φεύγει, ταχέως διώξει·
αἰ δὲ δῶρα μὴ δέκετ’, ἀλλά δώσει·
αἰ δὲ μὴ φίλει, ταχέως φιλήσει
κωὐκ ἐθέλοισα.»
ἔλθε μοι καὶ νῦν, χαλεπᾶν δὲ λῦσον
ἐκ μερίμναν, ὄσσα δέ μοι τέλεσσαι
θῦμος ἰμέρρει, τέλεσον, σὐ δ᾽ αὔτα
σύμμαχος ἔσσο.
________________________________________
Μετάφραση: Παναγής Λεκατσάς
Οµορφόθρονη αθάνατη Αφροδίτη,
κόρη του ∆ία, σου δέοµαι, δολοπλέχτρα,
µε πίκρες και καηµούς µη, ∆έσποινα,
παιδεύεις την ψυχή µου
µα έλα µου, αν και κάποτε, από πέρα
µακριά, το κάλεσµά µου όµοι’ αγροικώντας,
ήρθες, το πατρικό παλάτι αφήνοντας
και το χρυσό σου αµάξι
ζεύοντας` κι όµορφα στρουθιά πετώντας
γοργά στη γη σε φέρανε τη µαύρη
παν’ απ’ τον ουρανό µε φτεροκόπηµα
πυκνό µεσ’ στον αιθέρα`
κι ως έφτασαν ταχιά, χαµογελώντας
µε την αθάνατη όψη, ω µακαρία,
µε ρώτησες σαν τι και πάλι νάπαθα,
τι σε καλώ κοντά µου,
τι λαχταρά η ψυχή µου η φρενιασµένη
τόσο πολύ να γίνει: – «Ποια και πάλι
θες η Πειθώ να φέρει στην αγάπη σου;
Σαπφώ, ποια σ’ αδικάει;
Γιατί αν φεύγει, γοργά από πίσω θάρθει,
κι αν δεν παίρνει σου δώρα, θα σου φέρει`
τώρ’ αν δε σ’ αγαπάει, θα σ’ αγαπήσει
και δίχως να το θέλει».
Ω, έλα µου και τώρα, κι’ απ’ τις µαύρες
τις έγνοιες λύσε µε, κι ό,τι ν’ αληθέψει
ποθεί η ψυχή µου τέλεσ’ το κι ατή σου
συ γίνε ο βοηθός µου.
Βιβλιογραφία:
– Κ.Κερένυι, Η Μυθολογία των Ελλήνων
– Βικιπαιδεία
– Ζαν Ρισπέν, Ελληνική μυθολογία
Εικόνα:
Η «Αφροδίτη οκλάζουσα» έχει βγει από το λουτρό και ο Έρωτας της κρατάει την πετσέτα, Ρώμη
